Blog : Faalangst

Onzekerheid, twijfels, frustraties….
Iedere pianist heeft hiermee te maken, professioneel of amateur.
Angst om voor te spelen, momenten dat het lijkt alsof je werkelijk helemaal niets meer kunt, niet vooruit komen, fysieke beperkingen tegenkomen, spanningen….. Ik kan zo nog wel even doorgaan met wat wij als negatieve zaken ervaren bij het beoefenen van ons vak of onze hobby. Het verschil tussen een beroepspianist en een amateur is dat de eerste al deze zaken beter relativeert omdat hij weet dat ze van tijdelijke aard zijn èn weet dat ze erbij horen. De amateurpianist blijft meestal hangen in dit soort zaken waardoor ze enorm groot worden. Ze krijgen zo’n aandacht dat hetgeen waar het daadwerkelijk om gaat (muziek maken) naar het tweede plan verschuift.

De ware bron van muziek maken komt niet vanuit het denken. Dit cognitieve aspect kan ons helpen structuren te herkennen , onze theoretische kennis en inzichten te vergroten, ons bij de les te houden, maar ze kunnen ook een zeer belastende interferentie vormen (zeker als het tijdens het spelen van zich laat horen). Door deze stem een hoofdrol toe te bedelen krijgt het een lading die iedere vorm van intuïtief, spontaan en vreugdevol muziek maken in de weg staat.

De stem corrigeert je, berispt je, helpt je herinneren aan eerdere liefst slechte ervaringen, herinnert je aan al die opmerkingen van je docent, je ouders, het publiek, vindt het heel gewichtig om van anderen te horen hoe het is gegaan, benadrukt vooral alle fouten die je hebt gemaakt en eisen alle aandacht voor zichzelf op.

Dit weten is één, dit vervolgens toepassen is een ander vaak lang verhaal.

Vele pianisten en musici blijven getergd door dit stemmetje en hebben iets nodig om dit stemmetje te temmen. Ze zoeken hun heil in bètablokkers en tranquillizers. Zelf ben ik van mening dat je met deze middelen aan symptoombestrijding doet en niet de kern van je angst aanpakt. Deze angst onder ogen zien is vaak heilzamer zijn dan dit omzeilen.Het vraagt echter wel om moed, doorzettingsvermogen en een lange adem. Heb je dit ervoor over en wil je ook in dit aspect van je hobby investeren?

Veel talentvolle pianisten hebben het niet gered bij het grote publiek vanwege allerlei randverschijnselen: slechte impresario’s, te weinig charisma en overmatige faalangst. Faalangst komt voor op alle niveaus, in alle situaties en kan in alle bezigheden aanwezig zijn. Het in de ogen kijken en eraan werken om dichter bij datgene te komen waar het ècht om gaat is de enige manier om vrij te worden van angst en onzekerheden.

  • Speel een stuk ‘onder’ je niveau, zodat je ruimte over hebt verschijnselen van nervositeit ed. op te vangen.
  • Veel boeken gaan over dit thema. Lees, bestudeer ze en pas ze toe: Bijv. “Innerlijk musiceren” van B. Green en T. Gallwey of “Yoga voor de pianist” van Majoie Hajary, maar ook “De kracht van het nu” van Eckhart Tolle en “Kiezen en veranderen door imaginatie” van Dina Glouberman.
  • Visualiseer en voel tijdens het studeren je bewegingen. Dit is een stevige, betrouwbare laag van spiergeheugen aanbrengen die verder gaat dan de cognitieve benadering.
  • Bekijk je stukken met de ogen van een fotograaf steeds vanuit andere invalshoeken.
  • Een stuk een paar keer foutloos kunnen spelen wil nog niet zeggen dat je het stuk ook echt kent en beheerst.
  • Oefen jezelf in het spelen onder druk (maak een opname, nodig je buren of je vrienden uit eens te komen luisteren).
  • Leer je grenzen kennen en accepteer wat er wel en vooral wat er niet voor je is weggelegd.
  • Hou je niet bezig met wat anderen van je vinden en blijf bij jezelf en de muziek. Mensen hebben toch wel een mening over je.
  • Onderschat het voorspelen nooit. Het vraagt veel van iemand en het is niet voor iedereen weggelegd dit aan te kunnen. Hou wel het hoofd koel, relativeer en blijf nuchter. Het is maar een concert/voorspeelavond etc.
  • Bereid je goed voor (zowel fysiek als mentaal), zorg dat je uitgerust bent, concentreer je maar waak ervoor overgeconcentreerd te zijn en het ‘te’ mooi en ‘te’ goed willen doen. Speel maar gewoon zoals jij het je hebt voorgenomen.