"Ik vind dat echte musici compulsief moeten zijn, een soort innerlijke drang moeten voelen, net als andere mensen die activiteiten ontplooien waarbij het streven naar perfectie centraal staat. Je moet allereerst een zekere vasthoudendheid hebben, een bijna ziekelijke vasthoudendheid, maar tegelijkertijd ook een uitbundigheid, een goed vermogen te communiceren, een grenzeloze expressiviteit."

"Ik was bijna acht en benaderde muziek op mijn gebruikelijk intuïtieve manier, in rechtstreeks contact met de vanzelfsprekendheid van natuur en muziek. Een vanzelfsprekendheid die je alleen kunt voelen als je die ongeschonden, onbezoedeld, van binnenuit laat groeien.

Toch heb ik de rede nooit verworpen, heb ik me nooit afgesloten voor dat soms scherpzinnnige, soms heilzame, soms ook verderfelijke, maar altijd welkome innerlijke stemmetje. Ik heb de rede niet verworpen, maar wel naar het tweede plan verwezen."

Hélène Grimaud

Uit 'De wildernis sonate'

Motivatie

De één noemt het compulsief, de ander passie, en een derde noemt het gedreven zijn.

Je bezig houden met sport, muziek, kunst of vergelijkbare zaken vragen allen om een bepaalde inzet.

Vreugde, oefening, geduld, vertrouwen, doorzettingsvermogen, discipline….

Op ieder niveau gelden deze deugden, en zorgen ervoor dat we onszelf blijven ontwikkelen.

Iedereen die zich bezig houdt met muziek zou zichzelf telkens opnieuw de vragen moeten stellen: "Wat wil ik en wat kan ik."

Amateur = iemand die een bepaalde bezigheid uitoefent als liefhebber.

Dit houdt in de praktijk in dat je naast je werk, gezin of studie, een hobby beoefent die tijd kost. Je moet wel een echte liefhebber zijn om hiervoor gemotiveerd te zijn èn te blijven.

Gemotiveerd blijven houdt vaak verband met het feit of iemand wel of niet vooruit komt.

Als je gedurende een langere periode stil blijft staan dan beleef je als snel geen plezier meer in je spel. Je motivatie verdwijnt, discipline is ver te zoeken en in plaats van stilstand, ga je zelfs achteruit. Je enthousiasme van het begin is geslonken en je bent steeds minder vaak achter de piano te vinden.

Vaak beginnen amateurs vol goede moed aan een pianostudie, hebben zeer helder voor ogen (oren) wat ze willen, maar vergeten dat hiervoor een lange weg moet worden afgelegd.

Je hoort ander pianisten je droomstukken spelen, ziet hen technisch heen en weer vliegen op de toetsen of zwijmelt weg bij prettige geïmproviseerde klanken.

"Dat willen we ook!", maar……… hoeveel uren hebben deze pianisten achter de schermen gestudeerd om zover te komen?

· Help jezelf eraan herinneren waarom je ooit de keuze gemaakt hebt om met pianospelen te beginnen

· Bewaar de grote lijn en beland niet in details

· Bezoek concerten en beluister pianomuziek waar je van houdt

· Besteed niet teveel aandacht aan een motivatiedip, deze horen erbij. Ze komen en ze gaan

· Lees eens wat meer over componisten en pianisten. Het kan relativeren en stimuleren.

· Spreek er met anderen over

· Stel geen eisen waar je niet aan kunt voldoen

· Talent hebben is één, hard werken is iets anders

 

Discipline

Ooit zei een salsa leraar tegen mij: "Ik hanteer maar 1 principe ten aanzien van mijn leerlingen; Ze moeten de 3 grote O' s nastreven."

Ik bedacht de nobelste principe's: onbaatzuchtigheid tav de muziek- offers brengen - optimistisch blijven - origineel zijn……

Maar nee, het ging om : Oefenen - Oefenen - Oefenen.

Zelfs als je een super natuurtalent bent ontkom je niet aan dit principe.

Geen pianist heeft de top bereikt zonder hiervoor talloze uren in zijn studie te hebben gestoken.

Kies je voor een hobby als pianospelen dan ontdek je al gauw dat er veel te leren valt.

Ik maak graag de vergelijking met een steeds kleiner wordende cirkel als het om studeren gaat.

In de buitenste cirkel kom je de volgende elementen tegen:

· Noten ontrafelen

· Ritme's uitpluizen

· Vingerzettingen vinden die bij je passen

· Het stuk in z'n totaliteit doorspelen (ongeacht hoe het gaat)

In de tweede cirkel:

· Harmonie herkennen

· Structuur en vorm bestuderen

· Dynamiek

· Technische oefeningen ter ondersteuning (pedaalgebruik)

· Plekken apart oefenen

In de derde cirkel:

· 'Droog' en 'blind' oefenen

· Beelden oproepen, visualisaties maken van wat jij je voorstelt bij dit stuk

· Uit 't hoofd leren

· Try outs geven om te peilen waar je staat

· Verfijnen van de details

· Het stuk laten rijpen

Bij alle cirkels spelen houding en ademhaling een belangrijke rol. Eveneens ondersteunen alle cirkels elkaar of kunnen door elkaar heen gebruikt worden. Waar het om gaat is dat je als beginner vaak blijft hangen in de basis zoals noten lezen of ritmes herkennen.

Bij niet of nauwelijks oefenen is het alsof je een keteltje water op het vuur zet om te gaan koken, maar wat je iedere keer weer voortijdig van het vuur afhaalt, zodat het weer afkoelt.

Iedereen heeft z'n eigen redenen waarom hij piano wil leren spelen, heeft z'n eigen mogelijkheden en beperkingen, wensen in wat hij wil bereiken en z'n eigen leefomstandigheden waarin hij dit moet zien te bewerkstelligen.

· Blijf bij jezelf en vergelijk nooit met anderen

· Sta eens stil bij het tijdstip van de dag waarop jij het liefst studeert èn waarbij dit in je thuissituatie past.

· Zijn die 100 andere klusjes echt nú nodig of kun je toch een half uurtje vrij maken om te oefenen

· Geen zin of inspiratie hebben telt niet; zin kun je maken en krijgen en inspiratie hebben is iets wat we niet kunnen oproepen, forceren of trainen.

· Maak onderscheid tussen spelen en studeren. Kijk hoe het met je stemming en concentratie is. 'Oude' stukken spelen kan de vreugde juist vergroten.

· Kijk niet naar wat je nog niet kunt, maar naar wat je al wel kunt.

· Stel vaste tijden in voor je studie en vergeef het jezelf onmiddellijk als het je niet gelukt is hieraan te voldoen. Morgen is er weer een dag.

· Verstand op nul en noten lezen, ritmes tikken, akkoorden leren, kortom theorie-oefeningen maken

· Liever iedere dag een kwartier dan 1 keer per week een uur studie.

 

Faalangst

Onzekerheid, twijfels, frustraties….

Iedere pianist heeft hiermee te maken, professioneel of amateur.

Angst om voor te spelen, momenten dat het lijkt alsof je werkelijk helemaal niets meer kunt, niet vooruit komen, fysieke beperkingen tegenkomen, spanningen…..

Ik kan zo nog wel even doorgaan met wat wij als negatieve zaken ervaren bij het beoefenen van ons vak c.q onze hobby.

Het verschil tussen een beroepspianist en een amateur is dat de eerste al deze zaken beter relativeert omdat hij weet dat ze van tijdelijke aard zijn èn weet dat ze erbij horen.

De amateurpianist blijft meestal hangen in dit soort zaken waardoor ze enorm groot worden. Ze krijgen zo'n aandacht dat hetgeen waar het daadwerkelijk om gaat (muziek maken) naar het tweede plan verschuift. Het stemmetje (de rede) waar Grimaud het over heeft kan inderdaad zowel een hulp zijn als een ware blokkade.

De ware bron van muziek maken komt niet vanuit het denken. Dit cognitieve aspect kan ons helpen structuren te herkennen , onze theoretische kennis en inzichten te vergroten, ons bij de les te houden, maar ze kunnen ook een zeer belastende interferentie vormen (zeker als het tijdens het spelen van zich laat horen). Door deze stem een hoofdrol toe te bedelen krijgt het een lading die iedere vorm van intuïtief, spontaan en vreugdevol muziek maken in de weg staat. De stem corrigeert je, berispt je, helpt je herinneren aan eerdere liefst slechte ervaringen, herinnert je aan al die opmerkingen van je docent, je ouders, het publiek, vindt het heel gewichtig om van anderen te horen hoe het is gegaan, benadrukt vooral alle fouten die je hebt gemaakt en eisen alle aandacht voor zichzelf op.

Dit weten is één, dit vervolgens toepassen is een ander vaak lang verhaal.

Vele pianisten en musici blijven getergd door dit stemmetje en hebben iets nodig om dit stemmetje te temmen. Ze zoeken hun heil in bètablokkers en tranquillizers. Zelf ben ik van mening dat je met deze middelen aan symptoombestrijding doet en niet de kern van je angst aanpakt. Deze angst onder ogen zien is vaak heilzamer zijn dan dit omzeilen.

Het vraagt echter wel om moed, doorzettingsvermogen en een lange adem. Heb je dit ervoor over en wil je ook in dit aspect van je hobby investeren?

Veel talentvolle pianisten hebben het niet gered bij het grote publiek vanwege allerlei randverschijnselen: slechte impressario's, te weinig charisma en overmatige faalangst.

Faalangst komt voor op alle niveaus, in alle situaties en kan in alle bezigheden aanwezig zijn. Het in de ogen kijken en eraan werken om dichter bij datgene te komen waar het ècht om gaat is de enige manier om vrij te worden van angst en onzekerheden.

· speel een stuk 'onder' je niveau, zodat je ruimte over hebt verschijnselen van nervositeit ed. op te vangen.

· Veel boeken gaan over dit thema. Lees, bestudeer ze en pas ze toe: Bijv. "Innerlijk musiceren" van B. Green en T. Gallwey of "Yoga voor de pianist" van Majoie Hajary, maar ook "De kracht van het nu" van Eckhart Tolle en "Kiezen en veranderen door imaginatie" van Dina Glouberman.

· Visualiseer en voel tijdens het studeren je bewegingen. Dit is een stevige, betrouwbare laag van spiergeheugen aanbrengen die verder gaat dan de cognitieve benadering.

· Bekijk je stukken met de ogen van een fotograaf steeds vanuit andere invalshoeken.

· Een stuk een paar keer foutloos kunnen spelen wil nog niet zeggen dat je het stuk ook echt kent en beheerst.

· Oefen jezelf in het spelen onder druk (maak een opname, nodig je buren of je vrienden uit eens te komen luisteren).

· Leer je grenzen kennen en accepteer wat er wel en vooral wat er niet voor je is weggelegd.

· Hou je niet bezig met wat anderen van je vinden en blijf bij jezelf en de muziek. Mensen hebben toch wel een mening over je.

· Onderschat het voorspelen nooit. Het vraagt veel van iemand en het is niet voor iedereen weggelegd dit aan te kunnen. Hou wel het hoofd koel, relativeer en blijf nuchter. Het is maar een concert/voorspeelavond etc.

· Bereid je goed voor (zowel fysiek als mentaal), zorg dat je uitgerust bent, concentreer je maar waak ervoor overgeconcentreerd te zijn en het 'te' mooi en 'te' goed willen doen. Speel maar gewoon zoals jij het je hebt voorgenomen.

"Begin aan wat je kunt of denkt te kunnen. Doortastendheid bevat talent, kracht en magie."

Goethe.

Jacqueline van der Zee

April 2005

Terug naar de Startpagina